مجله حقوقی ساختمان موضوعات حقوقی ساختمان
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
مسئولیتهای زیستمحیطی در پروژههای ساختمانی
با افزایش حساسیتهای جهانی نسبت به تغییرات اقلیمی و کاهش منابع طبیعی، مسئولیتهای زیستمحیطی دیگر یک انتخاب اخلاقی نیستند، بلکه به بخشی جداییناپذیر از قوانین حاکم بر صنعت ساختمان تبدیل شدهاند. در نظام حقوقی ایران نیز، قوانین سختی برای مدیریت پسماند، کنترل آلودگیهای صوتی و صیانت از منابع آبی در پروژههای عمرانی وضع شده است.
ارزیابی اثرات زیستمحیطی (EIA)
در پروژههای بزرگ ساختمانی و صنعتی، پیش از شروع هرگونه عملیات اجرایی، انجام مطالعات ارزیابی اثرات زیستمحیطی (Environmental Impact Assessment) الزامی است.
-
شناسایی مخاطرات: مشاور پروژه موظف است تأثیرات مخرب احتمالی بر پوشش گیاهی، کیفیت خاک و آبهای زیرزمینی را شناسایی کند.
-
طرح مدیریت زیستمحیطی (EMP): بر اساس مطالعات EIA، برنامهای تدوین میشود که پیمانکار را ملزم به اجرای راهکارهای کاهشی (مانند بازیافت آب یا فیلتراسیون گرد و غبار) میکند.
مدیریت پسماند و نخالههای ساختمانی
طبق «قانون مدیریت پسماند»، سازندگان و پیمانکاران مسئولیت مستقیم مدیریت ضایعات ناشی از تخریب و ساختوساز را بر عهده دارند.
-
تفکیک در مبدأ: پیمانکار مکلف است مواد قابل بازیافت (مانند فلزات و چوب) را از نخالههای بنایی جدا کند.
-
حملونقل ایمن: نخالهها باید با خودروهای مخصوص و دارای پوشش مناسب به ایستگاههای مجاز تخلیه منتقل شوند. تخلیه نخاله در مکانهای غیرمجاز (مانند حاشیه جادهها یا حریم رودخانهها) منجر به جریمههای سنگین و توقف پروژه میشود.
-
گواهی تسویهحساب: در بسیاری از شهرداریها، صدور پایانکار منوط به ارائه تاییدیه تخلیه صحیح نخالهها در اماکن مورد تایید است.
کنترل آلودگیهای صوتی و جوی
کارگاههای ساختمانی یکی از منابع اصلی آلودگی در مناطق شهری هستند. مسئولیت حقوقی پیمانکار در این بخش عبارت است از:
-
رعایت ساعات کاری: ممنوعیت انجام عملیاتهای پرسروصدا (مانند نیلینگ یا بتنریزیهای بزرگ) در ساعات استراحت شهروندان.
-
مهپاش و کنترل گرد و غبار: در پروژههای تخریب، استفاده از سیستمهای مهپاش (Water Mist) برای جلوگیری از انتشار ذرات معلق در هوا الزامی است.
-
استاندارد ماشینآلات: تمامی ماشینآلات سنگین مستقر در کارگاه باید دارای گواهی معاینه فنی و فاقد آلایندگی غیرمجاز باشند.
حقوق همسایگان و مسئولیت مدنی
اگر فعالیتهای ساختمانی منجر به آسیب زیستمحیطی به املاک مجاور شود (مثلاً نشت مواد شیمیایی به باغچه همسایه یا آلودگی صوتی فراتر از حد مجاز)، سازنده بر اساس «قانون مسئولیت مدنی» ملزم به جبران خسارت است.
-
قاعده لاضرر: هیچ مالکی حق ندارد به بهانه اعمال حق مالکیت خود (ساختوساز)، ضرری به سلامت و محیطزیست دیگران وارد کند.
-
تعهد به بازگرداندن وضعیت: در صورت تخریب پوشش گیاهی یا فضای سبز اطراف پروژه، سازنده ممکن است توسط مراجع قضایی به احیای مجدد محیط یا کاشت درختان جایگزین محکوم شود.
مشوقهای قانونی برای ساختمانهای سبز
در مقابل این مسئولیتها، قوانین حمایتی نیز برای ساختمانهایی که استانداردهای زیستمحیطی را رعایت کنند در نظر گرفته شده است:
-
تخفیف در عوارض: شهرداریها برای ساختمانهایی که از سیستمهای بازیافت آب خاکستری یا انرژیهای تجدیدپذیر استفاده میکنند، تخفیفهایی در عوارض صدور پروانه قائل میشوند.
-
گواهینامههای زیستمحیطی: دریافت رتبههای ملی یا بینالمللی (مانند LEED) ارزش اقتصادی ملک را به طور قابلتوجهی افزایش میدهد.
رعایت این الزامات نهتنها ریسکهای قضایی پروژه را کاهش میدهد، بلکه هزینههای نهایی بهرهبرداری را نیز با بهینهسازی مصرف انرژی و منابع به حداقل میرساند.
انواع قراردادهای ساختمانی و ویژگیهای آنها
نقش بیمه در قراردادهای پیمانکاری
مسئولیتهای کارفرما و پیمانکار در قراردادهای ساختمانی
مسئولیتهای پیمانکار و کارفرما در قراردادهای پیمانکاری
مسئولیتهای فروشنده و خریدار در قراردادهای خرید و فروش ملک
