مجله حقوقی ساختمان موضوعات حقوقی ساختمان
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
نقش داوری و میانجیگری در حل اختلافات ساختمانی
در صنعت پیچیده ساختوساز، اختلافات مالی و فنی میان کارفرما، پیمانکار و مهندسین مشاور اجتنابناپذیر است. ارجاع این اختلافات به دادگاههای عمومی معمولاً با فرآیندهای طولانی، هزینههای دادرسی بالا و عدم تخصص قضات در مسائل ظریف مهندسی همراه است. به همین دلیل، داوری (Arbitration) و میانجیگری (Mediation) به عنوان جایگزینهای کارآمد، نقش حیاتی در حفظ تداوم پروژهها ایفا میکنند.
میانجیگری: راهحلی برای حفظ روابط کاری
میانجیگری یک فرآیند غیرالزامی و داوطلبانه است که در آن یک شخص ثالث بیطرف (میانجی) به طرفین کمک میکند تا خودشان به یک توافق مرضیالطرفین برسند.
-
حفظ پروژه: میانجیگری برخلاف دادگاه، ماهیت خصمانه ندارد و هدف آن حل مشکل برای ادامه همکاری در پروژه است.
-
محرمانگی: برخلاف جلسات دادگاه که علنی هستند، فرآیند میانجیگری کاملاً محرمانه باقی میماند که برای اعتبار برند شرکتهای ساختمانی بسیار مهم است.
-
هزینه کمتر: در صورت موفقیت، هزینههای میانجیگری ناچیز است؛ اما در صورت عدم توافق، طرفین همچنان حق رجوع به داوری یا دادگاه را دارند.
داوری در پروژههای ساختمانی: قضاوت تخصصی
داوری یک فرآیند شبهقضایی است که در آن طرفین توافق میکنند حل اختلاف خود را به یک یا چند داور (متخصص در امور حقوقی یا مهندسی) بسپارند. رای داور مانند حکم دادگاه قطعی و لازمالاجرا است.
مزایای کلیدی داوری: ۱. تخصص فنی: داور میتواند یک مهندس باسابقه باشد که تفاوت میان «تاخیر مجاز» و «تاخیر غیرمجاز» را بدون نیاز به کارشناس دادگستری درک میکند. ۲. سرعت رسیدگی: داوری محدودیتهای زمانی دادگستری را ندارد و معمولاً در بازه زمانی بسیار کوتاهتری به نتیجه میرسد. ۳. انتخاب داور: طرفین این حق را دارند که داور خود را بر اساس سوابق و تجربه او در پروژههای مشابه انتخاب کنند.
شرط داوری در قراردادهای ساختمانی
برای بهرهمندی از این سازوکار، باید «شرط داوری» به دقت در متن قرارداد گنجانده شود. یک شرط داوری ناقص (مانند ارجاع به داوری بدون تعیین نحوه انتخاب داور) خود میتواند منشأ اختلافات جدید شود.
نکات مهم در درج شرط داوری:
-
تعیین مرجع داوری: مشخص شود که داوری توسط یک نهاد (مانند مرکز داوری اتاق بازرگانی) انجام شود یا به صورت داوری موردی (Ad-hoc).
-
تعداد داوران: معمولاً برای پروژههای بزرگ، هیئت ۳ نفره (هر طرف یک داور و یک سرداور مشترک) پیشنهاد میشود.
-
قلمرو داوری: مشخص شود که کدام بخش از اختلافات (مالی، فنی یا زمانی) به داور ارجاع میگردد.
هیئت حل اختلاف پروژه (DAB) در قراردادهای فیدیک
در قراردادهای بینالمللی و بزرگ، مفهومی به نام Dispute Adjudication Board (DAB) وجود دارد. این هیئت از ابتدای پروژه تشکیل شده و در محل کارگاه حضور دارد. وظیفه آنها حل لحظهای اختلافات پیش از تبدیل شدن به بحرانهای حقوقی بزرگ است.
چالشهای اجرای رای داور
اگرچه رای داور قطعی است، اما برای اجرا باید به واحد اجرای احکام دادگستری ارجاع شود. در صورت نقض قوانین آمره یا صدور رای خارج از حدود اختیارات، طرف مقابل میتواند «ابطال رای داور» را از دادگاه تقاضا کند. بنابراین، دقت در رعایت تشریفات قانونی در فرآیند داوری الزامی است.
انواع قراردادهای ساختمانی و ویژگیهای آنها
نقش بیمه در قراردادهای پیمانکاری
مسئولیتهای کارفرما و پیمانکار در قراردادهای ساختمانی
