مجله حقوقی ساختمان موضوعات حقوقی ساختمان
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
قراردادهای ساختمانی بینالمللی و مسائل حقوقی مرتبط
با گسترش پروژههای زیربنایی و حضور شرکتهای چندملیتی، قراردادهای ساختمانی بینالمللی به یکی از پیچیدهترین حوزههای حقوقی تبدیل شدهاند. این قراردادها به دلیل تفاوت در قوانین ملی طرفین، نوسانات ارزی و استانداردهای فنی متفاوت، نیازمند دقت حقوقی بسیار بالایی هستند. در این مقاله به بررسی چارچوبهای استاندارد و چالشهای کلیدی در این حوزه میپردازیم.
چارچوب قراردادهای فیدیک (FIDIC)
در پروژههای بینالمللی، استفاده از فرمهای استاندارد فیدیک رایجترین روش برای تنظیم روابط میان کارفرما، پیمانکار و مهندس است. این دفترچهها با رنگهای مختلف شناخته میشوند که هر کدام مدل خاصی از مسئولیت را تعریف میکنند:
-
کتاب قرمز (Red Book): مناسب برای پروژههایی که طراحی توسط کارفرما انجام شده و پیمانکار فقط مجری است.
-
کتاب زرد (Yellow Book): برای پروژههایی که طراحی و اجرا (Design-Build) هر دو بر عهده پیمانکار است.
-
کتاب نقرهای (Silver Book): مناسب برای پروژههای EPC (مهندسی، تأمین کالا و ساخت) که در آن پیمانکار تمام ریسکها را بر عهده میگیرد و قیمت ثابت است.
چالشهای حقوقی در پروژههای فرامرزی
تنظیم قراردادهای ساختمانی بینالمللی با چالشهایی فراتر از مسائل فنی روبهروست:
قانون حاکم (Governing Law) تعیین اینکه در صورت بروز اختلاف، قوانین کدام کشور (کشور کارفرما، کشور پیمانکار یا کشور ثالث) حاکم باشد، بسیار حیاتی است. معمولاً پیمانکاران تمایل دارند قانون یک کشور بیطرف یا قوانین بینالمللی بر قرارداد حاکم باشد.
حل و فصل اختلافات و داوری بینالمللی به دلیل پیچیدگیهای قضایی، طرفین معمولاً از مراجعه به دادگاههای ملی خودداری کرده و «داوری بینالمللی» (مانند ICC یا اتاق بازرگانی بینالمللی) را انتخاب میکنند. این کار باعث سرعت در رسیدگی و تخصصی بودن احکام میشود.
مدیریت ریسک ارزی و فورسماژور
در قراردادهایی که چندین سال به طول میانجامند، تغییرات ناگهانی اقتصادی و سیاسی میتواند تعادل قرارداد را بر هم بزند.
-
نوسانات نرخ ارز: درج «بندهای تعدیل نرخ ارز» برای جلوگیری از ورشکستگی پیمانکار یا ضرر کلان کارفرما ضروری است.
-
فورسماژور (قوه قهریه): در پروژههای بینالمللی، مواردی مانند تحریمهای اقتصادی، تغییر ناگهانی قوانین صادرات و واردات یا جنگ، باید به دقت در بخش فورسماژور تعریف شوند تا مسئولیت طرفین در زمان توقف پروژه مشخص باشد.
تضمیننامهها و اعتبارات اسنادی
تضمین حسن انجام کار در سطح بینالمللی معمولاً از طریق ضمانتنامههای بانکی (Bank Guarantees) یا اعتبارات اسنادی (LC) صورت میگیرد. سازوکار نقد کردن این ضمانتنامهها باید به گونهای باشد که از سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری شود و در عین حال اطمینان کافی را به کارفرما بدهد.
مسئولیتهای زیستمحیطی و استانداردهای ایمنی
پیمانکاران بینالمللی ملزم به رعایت استانداردهای جهانی مانند ایزو (ISO) و دستورالعملهای زیستمحیطی هستند. نقض این استانداردها میتواند منجر به جرایم سنگین بینالمللی و توقف دائم پروژه شود.
انواع قراردادهای ساختمانی و ویژگیهای آنها
نقش بیمه در قراردادهای پیمانکاری
مسئولیتهای کارفرما و پیمانکار در قراردادهای ساختمانی
