مجله حقوقی ساختمان موضوعات حقوقی ساختمان
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
مهندسین مشاور در پروژههای ساختمانی، بازوی فنی و نظارتی کارفرما محسوب میشوند و رابطه آنها با کارفرما معمولاً در قالب قراردادهای «خدمات مهندسی» یا «قراردادهای مشاوره» تنظیم میگردد. بر اساس قوانین سازمان برنامه و بودجه و نظام مهندسی، این افراد مسئولیتهای سنگینی را در قبال ایمنی، کیفیت و مدیریت هزینهها بر عهده دارند.
جایگاه حقوقی مهندس مشاور در پروژه
مهندس مشاور برخلاف پیمانکار که وظیفه «اجرا» را دارد، وظیفه «طراحی»، «نظارت» و «مدیریت» را بر عهده دارد. او به عنوان امین کارفرما، واسط میان مالک و پیمانکار است.
تکالیف اصلی مهندسین مشاور
تکالیف مهندس مشاور به سه فاز اصلی تقسیم میشود:
۱. مطالعات و طراحی (فاز یک و دو) مشاور موظف است بر اساس استانداردهای ملی و بینالمللی، نقشههای دقیق اجرایی و دفترچههای محاسباتی را تهیه کند. هرگونه اشتباه در محاسبات سازهای که منجر به حادثه شود، مسئولیت مدنی و کیفری مستقیمی را متوجه او میکند.
۲. نظارت کارگاهی و عالیه (فاز سه) مشاور مکلف است بر صحت اجرای عملیات توسط پیمانکار نظارت کند. این شامل تایید متریال ورودی به کارگاه، انطباق اجرا با نقشهها و تایید صورتوضعیتهای پیمانکار است. اگر مشاور چشمان خود را بر تخلفات پیمانکار ببندد، در خسارات وارده به کارفرما شریک جرم محسوب میشود.
۳. مدیریت زمان و هزینه مشاور باید پیشرفت فیزیکی پروژه را با برنامه زمانبندی تطبیق دهد و در صورت بروز تاخیر، علل آن را تحلیل کرده و به کارفرما گزارش دهد.
حقوق مهندسین مشاور
در قبال این مسئولیتها، مهندس مشاور از حقوق مشخصی برخوردار است:
-
حقالزحمه (حق مشاوره): که معمولاً درصدی از هزینه کل پروژه یا بر اساس نفر-ساعت محاسبه میشود.
-
حق مالکیت معنوی: نقشهها و طرحهای بدیع ایجاد شده توسط مشاور، متعلق به اوست و کارفرما بدون اجازه مشاور حق استفاده از آن طرح در پروژههای دیگر را ندارد.
-
تعلیق خدمات: در صورتی که کارفرما در پرداخت حقالزحمه تأخیر طولانی داشته باشد، مشاور تحت شرایط خاصی حق دارد خدمات خود را متوقف کند.
مسئولیتهای مدنی و انتظامی
اشتباهات مهندس مشاور میتواند عواقب جبرانناپذیری داشته باشد.
مسئولیت در قبال عیوب پنهان
اگر ساختمانی پس از اتمام و در دوران بهرهبرداری به دلیل طراحی غلط یا نظارت ضعیف دچار نشست یا تخریب شود، مهندس مشاور حتی سالها پس از اتمام قرارداد نیز مسئولیت دارد.
مجازاتهای انتظامی
شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی میتواند در صورت احراز تخلف، مهندس مشاور را به مجازاتهایی از قبیل توبیخ کتبی، جریمه نقدی یا ابطال پروانه اشتغال به کار محکوم کند.
نکات کلیدی در قراردادهای مشاوره
برای پیشگیری از اختلافات حقوقی، در زمان تنظیم قرارداد با مهندس مشاور باید به موارد زیر توجه کرد:
-
حدود اختیارات: به وضوح مشخص شود که آیا مشاور حق دستور تغییر در نقشه یا تایید پرداختهای کلان را دارد یا خیر.
-
بیمه مسئولیت حرفهای: مشاور باید ملزم به داشتن بیمه مسئولیت باشد تا در صورت بروز خطای طراحی، جبران خسارت از طریق بیمه صورت گیرد.
-
نحوه حل اختلاف: تعیین داور یا مرجع رسیدگی به اختلافات فنی میان کارفرما و مشاور.
انواع قراردادهای ساختمانی و ویژگیهای آنها
نقش بیمه در قراردادهای پیمانکاری
مسئولیتهای کارفرما و پیمانکار در قراردادهای ساختمانی
