بیمه در معاملات خرید و فروش ملک (انواع بیمه و پوششها)
در فرآیند خرید و فروش ملک، بیمه یکی از ابزارهای حیاتی برای مدیریت ریسک و محافظت از سرمایه طرفین است. در حالی که بسیاری از افراد تنها به بیمه آتشسوزی فکر میکنند، انواع مختلفی از پوششهای بیمهای وجود دارند که میتوانند از زمان انعقاد مبایعهنامه تا پس از تحویل کلید، امنیت مالی خریدار و فروشنده را تضمین کنند.
۱. بیمه آتشسوزی و خطرات تبعی (رایجترین پوشش)
این بیمه پایه، ساختمان و تأسیسات آن را در برابر حوادث اصلی بیمه میکند. در زمان معامله، خریدار باید وضعیت اعتبار این بیمهنامه را بررسی کرده و پس از خرید، نسبت به انتقال ذینفع یا صدور بیمهنامه جدید اقدام کند.
-
پوششهای اصلی: آتشسوزی، صاعقه و انفجار.
-
پوششهای تکمیلی (کلوزها): زلزله، سیل، طوفان، ترکیدگی لوله آب، سرقت با شکست حرز و مسئولیت مدنی ناشی از آتشسوزی در قبال همسایگان.
۲. بیمه مسئولیت مدنی (ضروری برای آپارتمانها)
در معاملات ملکی، به ویژه در مجتمعهای مسکونی، بیمه مسئولیت مدنی مدیر ساختمان یا مالکان اهمیت بالایی دارد. این بیمه خسارات جانی و مالی وارد شده به اشخاص ثالث (مهمانان، نظافتچی یا همسایگان) در محوطه ملک را پوشش میدهد.
-
کاربرد در معامله: اگر خریدار ملکی را بخرد که در آن حادثهای رخ داده و منجر به خسارت شده باشد، وجود این بیمهنامه مانع از درگیریهای حقوقی بعدی برای مالک جدید میشود.
۳. بیمه مرهونات (مخصوص املاک وامدار)
اگر ملکی را خریداری میکنید که دارای وام بانکی است، این ملک حتماً دارای «بیمه مرهونات» است. بانکها برای محافظت از وثیقه خود، ملک را در برابر حوادثی مانند آتشسوزی و زلزله بیمه میکنند.
-
نکته حقوقی: حق بیمه این قرارداد معمولاً سالانه از حساب وامگیرنده کسر میشود. خریدار باید در زمان انتقال وام، اطلاعات بیمهنامه را نیز در سامانه بانک بهروزرسانی کند تا در صورت بروز حادثه، خسارت به ذینفع صحیح پرداخت شود.
۴. بیمه تضمین کیفیت ساختمان (بیمه عیوب پنهان)
این بیمه مخصوص املاک نوساز و پروژههای پیشفروش است. طبق قانون، سازندگان مکلفند ساختمان را در برابر عیوب پنهان در طراحی، ساخت و مصالح بیمه کنند.
-
پوششها: این بیمه معمولاً برای سازه (۱۰ سال)، عایقبندی (۵ سال) و تأسیسات (۳ سال) اعتبار دارد.
-
اهمیت برای خریدار: در صورت بروز نشست در ساختمان یا خرابیهای اساسی که ناشی از ضعف ساخت باشد، شرکت بیمه هزینه تعمیرات را بر عهده میگیرد و خریدار نیازی به شکایت طولانیمدت علیه سازنده ندارد.
۵. بیمه عمر ماندهبدیهی (حمایت از خانواده خریدار)
یکی از ریسکهای بزرگ در خرید ملکی که اقساط سنگین دارد، فوت خریدار پیش از اتمام وام است. بیمه «عمر ماندهبدیهی» راهکاری برای این موضوع است.
-
مکانیزم عمل: در صورت فوت وامگیرنده (خریدار)، شرکت بیمه مابقی اقساط وام را به صورت یکجا به بانک پرداخت کرده و ملک آزاد شده و به ورثه میرسد. این موضوع از مصادره ملک توسط بانک در صورت ناتوانی ورثه در پرداخت اقساط جلوگیری میکند.

چکلیست بررسی بیمه در زمان معامله
برای اطمینان از پوششهای بیمهای در زمان خرید ملک، موارد زیر را بررسی کنید:
-
مشاهده اصل بیمهنامه: تاریخ انقضا و آدرس دقیق ملک در بیمهنامه را چک کنید.
-
الحاقیه انتقال: پس از قطعی شدن سند، حتماً یک الحاقیه برای تغییر نام بیمهگذار دریافت کنید.
-
بررسی سرمایه بیمهشده: دقت کنید که مبلغ بیمه با ارزش واقعی فعلی ساختمان (بدون لحاظ قیمت زمین) همخوانی داشته باشد تا در زمان خسارت با مشکل «کمبیمهگی» مواجه نشوید.
نقش بیمه در قراردادهای پیمانکاری
مسئولیتهای فروشنده و خریدار در قراردادهای خرید و فروش ملک
شرایط صحت قراردادهای خرید و فروش ملک
انواع قراردادهای خرید و فروش ملک
مجله حقوقی ساختمان موضوعات حقوقی ساختمان