مجله حقوقی ساختمان موضوعات حقوقی ساختمان
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
مالیات بر اجاره املاک: قوانین و تکالیف موجر و مستأجر
در نظام حقوقی ایران، درآمد حاصل از اجاره املاک و مستغلات مشمول مالیات بر درآمد است. این قانون هم شامل اشخاص حقیقی (افراد عادی) و هم اشخاص حقوقی (شرکتها) میشود. آگاهی از تکالیف مالیاتی و معافیتهای قانونی برای موجران ضرورت دارد تا از تعلق جریمههای سنگین جلوگیری شود. در این مقاله به بررسی ساختار این مالیات، نحوه محاسبه و حقوق طرفین قرارداد میپردازیم.
مبنای محاسبه مالیات بر درآمد اجاره
طبق قانون مالیاتهای مستقیم، درآمد مشمول مالیات اجاره عبارت است از کل مالالاجاره (اعم از نقدی و غیرنقدی) پس از کسر ۲۵ درصد بابت هزینهها، استهلاک و تعهدات مالک نسبت به مورد اجاره. به عبارت دیگر، مالیات تنها به ۷۵ درصد از کل مبلغ اجاره تعلق میگیرد.
نحوه تعیین اجارهبها برای اداره مالیات اداره مالیات برای محاسبه، بر اساس مبالغ مندرج در قرارداد اجاره اقدام میکند. با این حال، اگر قراردادی وجود نداشته باشد یا مبلغ مندرج در آن کمتر از ۸۰ درصد ارقام مندرج در «جدول املاک مشابه» (دفترچه ارزش اجاری) باشد، ملاک محاسبه، قیمتهای کارشناسی شده توسط سازمان امور مالیاتی خواهد بود.
تکالیف موجر و مستأجر در فرآیند مالیاتی
مسئولیتهای مالیاتی بسته به اینکه مستأجر چه شخصیتی داشته باشد، متفاوت است.
اگر مستأجر شخص حقوقی (شرکت) باشد
در صورتی که مستأجر یک شرکت، نهاد دولتی یا موسسه باشد، وظیفه پرداخت مالیات بر عهده مستأجر است. مستأجر موظف است هر ماه مبلغ مالیات را از اجارهبها کسر کرده و به حساب سازمان امور مالیاتی واریز نماید و رسید آن را به موجر تحویل دهد. در این حالت، موجر مبلغ خالص اجاره را دریافت میکند.
اگر مستأجر شخص حقیقی (فرد عادی) باشد
زمانی که مستأجر یک فرد عادی است که ملک را برای سکونت یا کسب انفرادی اجاره کرده، وظیفه تسلیم اظهارنامه و پرداخت مالیات مستقیماً بر عهده موجر است. موجر موظف است تا پایان تیرماه سال بعد، اظهارنامه مالیاتی خود را ارائه کند.
معافیتهای مالیاتی مهم در اجاره املاک
قانونگذار برای حمایت از مالکان خرد و بخش مسکن، معافیتهای قابل توجهی را در نظر گرفته است:
معافیت زیربنا (معافیت متراژ) یکی از محبوبترین معافیتها در ایران است. طبق این قانون، مجموع زیربنای اجاره داده شده مسکونی در تهران تا ۱۵۰ متر مربع و در سایر شهرها تا ۲۰۰ متر مربع از پرداخت مالیات بر درآمد اجاره به طور کامل معاف است.
معافیت معیشتی (ماده ۵۷) شخص حقیقی که هیچگونه درآمدی به غیر از اجارهبهای دریافتی ندارد، تا سقف معینی (که هر ساله در بودجه تعیین میشود و معادل معافیت مالیات بر حقوق است) از پرداخت مالیات معاف میگردد. برای استفاده از این معافیت، موجر باید فرم مخصوصی را پر کرده و اظهارنامه تسلیم نماید.
مالیات بر اجاره دستدوم (اجاره واگذاری)
گاهی مستأجر ملک را اجاره کرده و با اجازه مالک، آن را به شخص دیگری اجاره میدهد. در این حالت، مالیات بر درآمد اجاره برای مستأجر اول (که حالا موجر دوم است) بر اساس مابهالتفاوت اجاره پرداختی و اجاره دریافتی محاسبه میشود. این موضوع در مجتمعهای تجاری بسیار رایج است.
جرایم عدم انجام تکالیف مالیاتی
عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر (پایان تیرماه هر سال) منجر به تعلق جریمهای معادل ۱۰ درصد مالیات متعلق میشود که این جریمه غیرقابل بخشش است. همچنین کتمان درآمد یا ارائه اطلاعات نادرست میتواند باعث محرومیت از تمامی معافیتهای قانونی (مانند معافیت متراژ یا ماده ۵۷) شود و مودی را با جریمههای سنگینتری روبرو کند.
ثبت رسمی قراردادها در سامانههای مورد تایید دولت و دریافت کد رهگیری، بهترین راه برای شفافسازی روابط مالی و بهرهمندی از تسهیلات قانونی است.
مسئولیتهای موجر و مستأجر در قراردادهای اجاره
انواع قراردادهای اجاره (مسکونی، تجاری و …) و ویژگیهای آنها
